Epoka żelaza - Archeologia Sandomierz

Epoka żelaza

(od ok. 700 r. p.n.e.)

 

Ok. 700 r. p.n.e., w czasie trwania kultury łużyckiej, pojawił się nowy metal – żelazo, który z czasem zyskał rolę najważniejszego surowca do wyrobu wszelkich narzędzi i broni. Początkowo nie wyparł jeszcze brązu.

Przy wykonywaniu narzędzi z brązu, takich jak siekiery czy sierpy, stosowano technikę odlewu „w formach niszczejących”, zwaną też „na wosk tracony”. Model przedmiotu z wosku oblepiano gliną, pozostawiając rożek – miejsce na wlanie roztopionego metalu. Ten zastępował wosk w formie glinianej (wosk się wytapiał). Odlewy wykonywano też w formach stałych z kamienia, muszlowatych lub składanych z dwóch części, które związywano przed wlaniem roztopionego brązu.

 

alt.php?id=441

 

We wczesnej epoce żelaza powstały potężne grody budowane w miejscach z natury obronnych, na wyspach i cyplach na jeziorach czy na wyniosłych wzgórzach. Najlepiej poznanym jest gród w Biskupinie, gdzie w wilgotnym środowisku doskonale zachowały się drewniane konstrukcje domostw, ulic, obwałowań i falochronu.

Na Ziemi Sandomierskiej znane są jedynie nieliczne osady otwarte, bez umocnień obronnych. Częściej odkrywa się cmentarzyska z grobami popielnicowymi.

Rozwój kultury łużyckiej został zahamowany przez najazdy Scytów, koczowniczego ludu z terenów północnego Nadczarnomorza. Jej upadek jest jednak związany przede wszystkim z ekspansją ludności kultury pomorskiej.

 

Czy wiesz, że...

Kultura łużycka zajmowała rozległe terytorium od rzeki Saale w środkowych Niemczech po dorzecze górnego Dniestru na Ukrainie. Dzieli się ją na wiele grup, różniących się nieco inwentarzem, obrządkiem pogrzebowym czy formami osadnictwa. W południowo-wschodniej Polsce rozwinęła się grupa tarnobrzeska, obejmująca swoim zasięgiem znaczną część Ziemi Sandomierskiej. Duże cmentarzyska ciałopalne ludności tej grupy znane są m.in. z Koprzywnicy i Piotrowic w pow. sandomierskim. Charakterystycznymi wytworami są tzw. wazy nadsańskie – duże, ostro profilowane naczynia, zdobione pasmem ukośnie zakreskowanych, „zaplatanych” trójkątów.